bệnh sương mai

BỆNH SƯƠNG MAI: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ HIỆU QUẢ

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH SƯƠNG MAI

Bệnh sương mai không do nấm thông thường mà do các loài Oomycetes (thường được gọi là "nấm giả"), chủ yếu thuộc các chi như Peronospora, Phytophthora (ví dụ: Phytophthora infestans gây bệnh trên cà chua, khoai tây) hoặc Pseudoperonospora (ví dụ: Pseudoperonospora cubensis gây bệnh trên họ bầu bí).

Điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển:

     Độ ẩm cao: Đây là yếu tố quyết định. Bệnh phát sinh và lây lan mạnh mẽ khi có mưa nhiều, sương mù dày đặc vào sáng sớm, hoặc khi tưới nước quá nhiều lên tán lá, đặc biệt là vào chiều tối.

     Nhiệt độ mát mẻ: Hầu hết các loại nấm giả gây bệnh sương mai phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ dao động từ 18 - 25 độ C

     Vườn kém thông thoáng: Trồng mật độ quá dày, không cắt tỉa cành lá sẽ làm tăng độ ẩm cục bộ, tạo môi trường lý tưởng cho bào tử nấm nảy mầm.

     Dinh dưỡng mất cân đối: Cây trồng dư thừa Đạm (N) và thiếu Kali (K) dễ bị yếu sức đề kháng, dễ mẫn cảm với bệnh.

     Nguồn bệnh tồn tại: Bào tử nấm có thể tồn tại trong tàn dư cây bệnh, cỏ dại hoặc trong đất, là nguồn lây nhiễm cho vụ sau.

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT BỆNH SƯƠNG MAI

Dấu hiệu bệnh sương mai thường bắt đầu xuất hiện trên lá và lây lan sang thân, quả.

Dấu hiệu trên lá:

• Mặt trên lá: Ban đầu xuất hiện các đốm nhỏ có màu xanh nhạt hoặc vàng nhạt, sau đó chuyển sang màu nâu sậm hoặc xám. Các đốm này thường có hình đa giác (bị giới hạn bởi các gân lá).

• Mặt dưới lá (Dấu hiệu đặc trưng): Thấy rõ một lớp mốc mịn, có màu trắng xám, tím nhạt hoặc màu phấn sương bao phủ vết bệnh. Lớp mốc này chính là cụm bào tử nấm.

• Tình trạng nặng: Lá bị vàng khô, xoăn lại, dễ rách và rụng sớm, làm giảm khả năng quang hợp nghiêm trọng, khiến cây còi cọc.

Dấu hiệu trên thân, cành, cuống:

• Xuất hiện các vết thối đen, sẫm màu hoặc các vằn vệt.
• Thân có thể bị teo lại hoặc gãy ngang.

Dấu hiệu trên quả:

 Xuất hiện các đốm nâu mềm, vết bệnh lan nhanh làm quả bị thối nhũn, biến dạng hoặc rụng non.

Dấu hiệu trên rễ:

 Trong môi trường ẩm thấp kéo dài, rễ có thể bị thối đen, khiến cây héo dần và chết.

BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ BỆNH SƯƠNG MAI HIỆU QUẢ

Để kiểm soát bệnh sương mai, cần áp dụng tổng hợp các biện pháp từ canh tác đến hóa học/sinh học.

Biện Pháp Canh Tác và Vệ Sinh:

Biện Pháp	Mục đích
Chọn giống kháng bệnh	Ưu tiên các giống cây có khả năng chịu bệnh hoặc kháng bệnh sương mai.
Vệ sinh đồng ruộng	Thu gom và tiêu hủy (đốt hoặc chôn sâu) tàn dư cây bệnh, lá rụng sau mỗi vụ. Xử lý đất kỹ trước khi trồng.
Tạo thông thoáng	Trồng cây với mật độ hợp lý, tỉa bỏ cành lá già, cành lá sát đất để vườn luôn khô ráo, thông thoáng, giảm độ ẩm.
Quản lý nước và phân bón	Tưới nước hợp lý, chỉ tưới vào sáng sớm, tránh tưới vào chiều tối và hạn chế tưới trực tiếp lên lá. Bón phân cân đối NPK, tránh bón quá nhiều Đạm. Bổ sung Kali và Canxi để tăng sức đề kháng cho cây.
Luân canh cây trồng	Thay đổi cây trồng khác họ sau mỗi vụ để cắt đứt nguồn bệnh tồn tại trong đất.

Biện Pháp Hóa Học/Sinh Học:

Khi bệnh xuất hiện, cần nhanh chóng xử lý để ngăn chặn sự lây lan:

• Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật: Phun thuốc ngay khi phát hiện triệu chứng bệnh. Nên luân phiên sử dụng các loại thuốc có hoạt chất đặc trị để tránh hiện tượng kháng thuốc.

• Các hoạt chất phổ biến: Mancozeb, Metalaxyl, Chlorothalonil, Fosetyl-Al, Dimethomorph, Azoxystrobin...
• Lưu ý: Phun thuốc đều hai mặt lá, nhất là mặt dưới lá nơi nấm bệnh tập trung, vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát.

• Sử dụng chế phẩm sinh học: Đối với canh tác hữu cơ hoặc để phòng ngừa, có thể dùng các chế phẩm sinh học có chứa nấm đối kháng (Trichoderma, Chaetomium) hoặc các sản phẩm chiết xuất từ thảo mộc để tăng cường sức đề kháng và hạn chế nấm bệnh.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh! Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp canh tác ngay từ đầu vụ là chìa khóa để giữ cho cây trồng khỏe mạnh và tránh được sự tấn công của bệnh sương mai.

 

Đọc thêm